Albers Creameries

Margarineproduktie in Grave

1876 - 1883

Het pand is afgebroken.

Het huis aan de linkerzijde bestaat nog.

Wilhelmus Albers (1813, Grave-1895, Dordrecht) was boterhandelaar te Grave.

Hij richtte in 1841 Albers Creameries op en opent vestigingen in Gemert, Den Bosch, Dordrecht en Belgie .

Zijn zoon Francois (1842, Grave-1913, Rijswijk) vertegenwoordigde tussen vermoedelijk 1866 en 1877 zijn belangen in London en leerde daar volgens overlevering het proces voor het maken van "kunstboter" oftewel Margarine kennen. Francois huwde in 1867 in London Emily Fox.

In 1875 richt Wilhelmus (samen met Francois ?) een (kunst)boterfabriek op. Produktie van Margarine vond plaats in twee panden in de Oliestraat en de Gasthuisstraat (zie fotos links en rechts uit het album tgv het 50 jarige huwelijksfeest van Wilhemus en Johanna vd Middegaal).
Nadat de Gemeente hem tegenwerkt bij de aankoop van grond (f 75.000,--) aan de Maas, bij de indertijd geprojekteerde haven en hij bovendien concurrentie krijgt doordat een tweede kunstboterfabriek in Grave wordt gebouwd in 1879 (Vis, Corthauts, Janssen) vertrekt hij naar Dordrecht (Archief Grave) waar in 1883 een nieuwe fabriek wordt geopend. (Wilgenbosch 10 - Handelsadresboek voor Dordrecht en Omstreken 1926).

Het bedrijf in Dordrecht wordt in 1908 door zijn zoon Francois aan Jurgens verkocht die vanaf 1871 in Oss margarine produceerde en in het begin van de 20e eeuw op grote schaal andere fabrieken opkocht. Jurgens fuseerde in 1927 eerst met de boterhandelaar van den Berg warmee hij al sedert 1908 samenwerkte (van den Berg & Jurgens) en vervolgens in 1930 met de engelse zeepfabrikant Lever. Het bedrijf groeide uit tot wat nu Unilever is.

De produktie in Dordrecht werd in 1924 gestopt en overgebracht naar de Nederlandse plantenboterfabriek te Amsterdam

Vermoedelijk tegenover het gasthuis.

Het pand is afgebroken en

hier bevind zich nu een parkeerplaats.

     

Briefhoofd

Albers Creameries Ltd.

Spieringhaven, Wilgenbosch 10, Dordrecht

1883 - 1908 (Albers), 1908-1924 (Jurgens)

Reclame


Fabriek aan de Witteleeuwsebrug, Spieringhaven

Plattegrond Dordrecht 1742

uitgegeven door Isaac Tirion
Bij de Kalkhaven, achter het Wilgenbos (uiterst links),

is een wat merkwaartdig, cirkelvormig haventje te zien,

 

de Spieringhaven.

 

 

Rondom staan houtzaagmolens en een enkele graanmolen

.

Portier Albers Creameries

De Spieringhaven is inmiddels gedempt en bekend als Twintighuizen, de verbindingsstraat tussen Achterhakkers en Sluisweg.

 

Centrifugelokaal 1891

In het centrifugelokaal worden room en melk gescheiden. De magere melk wordt voor de margarineproduktie gebruikt
Margarine wordt bereid uit plantaardige of dierlijke olie. Deze wordt gemengd met water, magere melk, ondermelk of melkpoeder met water. Na de emulgatie wordt de margarine gekristalliseerd en gekneed.

Het tijdperk van de margarine is begonnen in 1869 met de bereiding van kunstboter uit rundvet en melk door Mège Mouriès. In Noord-Brabant ontstond de eerste margarinefabriek in 1871 in Oss. Tegenwoordig is het dierlijke vet vrijwel volledig verdrongen door plantaardige vetten. In de plantaardige margarine is de melk of melkpoeder vervangen door water.

Melkafdeling 1917

Smeltlokaal 1891

Er zijn twee processen voor het winnen van de oleomargarine.

In het eerste wordt rundvet in een waterbad verwarmd tot 60  °C. Bij deze temperatuur smelt de oleo (het zachte rundvet) en komt boven drijven, terwijl de eiwitten naar de bodem zinken. Het vet kan voorzichtig afgeschonken worden. Dit proces was al voor de ontdekking van de margarine bekend.

Bij de tweede methode wordt het rundvet fijn gemalen en in een autoclaaf met stoom verhit. Hierdoor smelt de oleo en stroomt weg. Het residu blijft achter op een rooster en wordt verwerkt tot veevoer. Na 1925 heeft dit proces het voorgaande volledig vervangen. De oleo wordt door kristallisatie en filtratie gescheiden in oleomargarine (smeltpunt 28-34 °C) en oleostearine (smeltpunt 48-54 °C), die gebruikt wordt bij de kaarsenfabricage.

Karnlokaal 1891

In de karns worden de twee hoofdbestanddelen, oleomargarine en melk, samengevoegd en komt de emulsie tot stand.

De warme emulsie verlaat de karn door een goot, wordt afgekoeld en op wagens geschept.

De karns worden aangedreven door aandrijfriemen en drijfstangen, die in verbinding staan met de stoommachines.

Karnafdeling 1917

Stoomijsmachinefabriek 1891

De twee hoofdbestanddelen van het produkt, de oleomargarine en de melk werden samen met olie en kleurstof in een karn op temperatuur gebracht en vervolgens geroerd tot een vloeibare emulsie ontstond.

Het oude gebruik, tenminste in Nederland, was om deze emulsie geleidelijk te laten afkoelen in een koude kelder op een bij voorkeur marmeren vloer.

Bij de nieuwe methode werd de emulsie in contact gebracht met ijskoud water (2 of 3 oC), zodat de emulsie binnen zeer korte tijd stolde. Aanvankelijk liet men de warme substantie eenvoudig in een bak met ijskoud water lopen, waarna men de gestolde emulsie er afschepte. Later ging men ertoe over het karnsel vanuit de karn over een hellend vlak te laten lopen, terwijl een harde straal ijswater op de emulsie werd gesproeid. Tijd en ruimte werden gespaard, zodat gemakkelijk op grotere schaal geproduceerd kon worden.

 

Cremerie 1891

Hier wordt de emulsie gekneed tussen ronddraaiende walsen, waardoor het produkt een gelijkmatige structuur krijgt. Hier wordt ook het zout aan de kunstboter toegevoegd. De meeste apparaten, wagens en andere hulpmiddelen waren nog van hout.

Boterwalsen 1917

 

Monsterkamer 1917

Margarinefabriek 1891

Het meest arbeidsintensieve gedeelte van het fabricageproces is het verpakken van de kunstboter. In de verpakkingsafdeling staan lange tafels, waaraan mannen de kunstboter verpakken in vaatjes, tonnetjes, kisten of manden. De hoeveelheden zijn precies afgewogen.
Het verpakken in bulk, zoals dit genoemd werd, zal nog lange tijd het margarinebedrijf blijven domineren; pas na 1900 verschijnen de eerste merkmargarines in kleinverpakking op de markt.

Cartonageverpakking 1917

Expeditieafdeling 1917

1915

1915

Album Ned. Indie 

Home Page |  What's New |  Most Wanted |  Surnames |  Photos |  Histories |  Documents |  Cemeteries |  Places |  Dates |  Reports |  Sources