Hendricus Antonius Grollenberg, O.P.

Hendricus Antonius Grollenberg, O.P.

Male 1916 - 1997  (81 years)    Has 49 ancestors but no descendants in this family tree.

Personal Information    |    Media    |    Notes    |    All

  • Name Hendricus Antonius Grollenberg 
    Suffix O.P. 
    Relationshipwith Francis Fox
    Born 1916 
    Gender Male 
    Died 1997 
    Person ID I1365305  Geneagraphie
    Last Modified 5 Jun 2011 

    Father Willem Antoon Grollenberg,   b. 13 Oct 1887, Uden Find all individuals with events at this location,   d. 14 Oct 1966  (Age 79 years) 
    Mother Geertruida Wilhelmina Frederika Braudigom,   b. 12 Jul 1885, Amsterdam Find all individuals with events at this location 
    Married 1913 
    Siblings 5 siblings 
    Family ID F983609  Group Sheet  |  Family Chart

  • Photos
    Lucas Grollenberg
    Lucas Grollenberg

    Videos
    Wintersportvakantie 1965
    Wintersportvakantie 1965
    Schweizerhof, Pontresina. Met Henk en Cor Weebers, Lot Heukensfeldt J en Lucas Grollenberg

  • Notes 
    • Dominicaan
    • Works by Lucas Hendricus Grollenberg

      Atlas of the Bible
      The Penguin Shorter Atlas of the Bible
      Shorter atlas of the Bible
      Jesus
      Paul
      Kleine atlas van de b?bel
      Palestine Comes First
      A Bible for our time: Reading the Bible in the light of today's questions
      Minister? Pastor? Prophet?: Grass-Roots Leadership in the Churches
      Unexpected Messiah: Or How the Bible Can Be Misleading
      Jezus : weg naar hoopvol samen leven
      Atlas Biblique pour tous
      Believing Makes Sense
      Interpreting the Bible, (Deus books)
      Rediscovering the Bible
      Palæstinenserne og staten Israel
      Altes Testament neu gesehen. Arbeitsweise und Geschichte der?
      A new look at an old book
      Voor een Israel zonder grenzen
      Grand Atlas de la Bible
      Die moeilijke Paulus
      Bible study for the 21st century
      Nieuwe kijk op het oude boek een verkenning van de moderne bijbeluitleg
    • Verdachten werden in hoger beroep vrijgesproken:
      Aanklacht (1983) tegen weekblad De Bazuin wegens antisemitisme

      De Israëlische Zesdaagse Oorlog in 1967 en de Jom Kippoeroorlog in 1972 lokten destijds in katholieke kringen in Nederland heftige debatten uit. Met name in progressieve kring, in het bijzonder de katholieke vredesbeweging Pax Christi, werd de politiek van de staat Israël fel aangevallen en een ?sacralisering? van Israël afgewezen. Deze discussie herleefde toen Israël in 1982 Libanon binnenviel en bezette. Dat leidde zelfs geleid tot een rechtszaak tegen het progressieve weekblad De Bazuin en zijn redacteuren Karl Derksen en Lambert van Gelder. Zij zouden de politieke kritiek op Israël vermengd hebben met een religieus gefundeerd antisemitisme, zo luidde de beschuldiging.

      Marcel Poorthuis en Theo Salemink

      Kort na de inval van Israël in Libanon op 6 juni 1982 schreef redacteur Lambert van Gelder een fel stuk over het politieke imperialisme en kolonialisme van Israël. Hij herinnerde aan de Zesdaagse Oorlog in 1967, die hij met een gevoelloze vergelijking een Blitzkrieg noemde.

      Israel Shahak

      Centraal in het artikel stond de joodse dissident, de chemicus Israel Shahak, wiens visie overigens aan het begin van de 21e eeuw opnieuw een belangrijke rol speelt, zowel in de radicaallinkse kritiek op de staat Israël als in het oplevende antisemitisme van Arabische snit. Van Gelder leerde Shahak?s visie in 1982 kennen via de Dominicaner pater Lucas Grollenberg. Van Gelder benadrukte in zijn artikel dat volgens Shahak vijandschap tegenover nietjoden?wezenlijk? is voor het orthodoxe jodendom. Hij schreef ook over de vermeende negatieve invloed van de Talmoed, een erfstuk van het Europese antisemitisme uit de negentiende eeuw, en over de haat tegen de christenen binnen het orthodoxe jodendom in de geschiedenis. Hij citeerde met instemming Shahak, die stelt dat het zionisme tegenwoordig op weg is ?naar een combinatie van al die oude haat van het klassieke jodendom jegens de heidenen en het blindelings
      en ahistorisch gebruik van alle jodenvervolgingen van de geschiedenis, om aldus de zionistische vervolging van de Palestijnen te rechtvaardigen?. Van Gelder vermeldde ook, zonder nadere nuancering, Shahak?s conclusie dat ?zulk een ?religie? verdient afgeschaft te worden?. Deze zin werd de aanleiding tot de rechtszaak.

      Israël theologie

      Lambert van Gelder stond in De Bazuin niet alleen in zijn felle kritiek. De exegeet Lucas Grollenberg noemde de inval in Libanon het uitvoeren van een ?oud zionistisch plan?, teruggaand op Herzls Der Judenstaat (1895). Hij eindigde provocatief en stelde dat over enige tijd een boek zal verschijnen dat getiteld is: Christelijke Theologie na de Holocaust van het Palestijnse volk, een verwijzing naar het kort daarvoor verschenen boek Christelijke theologie na Auschwitz (1981) van Hans Jansen.

      Negen christelijke theologen, waaronder Lucas Grollenberg en Karl Derksen, publiceerden op 23 juli van hetzelfde jaar in De Bazuin een ?Open Brief aan Christelijk Nederland?. Zij kritiseerden met name de Israëltheologie die in de christelijke kerken gangbaar is geworden, ?geboren uit een begrijpelijk schuldgevoel? over de Sjoa, maar een ?te laat gekomen poging om het verleden goed te maken?. Deze theologie legitimeert, meenden zij, de foute politiek van de staat Israël en heeft geen oog voor de Palestijnen. Zij pleitten voor een andere Israëltheologie, een theologie die opkomt voor de slachtoffers. In de huidige fase verwijst ?de naam Israël? eerder, schreven zij, naar het ?uiteengeslagen en ontheemde Palestijnse volk? dan naar het joodse volk.

      Aanklacht

      De artikelen in De Bazuin riepen in meerdere kringen verzet op. De hoofdredacteur van De Tijd , Arie Kuiper, sinds een aantal jaren verdediger van een genuanceerd standpunt, maar tegelijk verdediger van het historisch bestaansrecht van de staat Israël, ondanks zijn politieke kritiek op de praktische politiek van Israël, hekelde fel de redacteuren van De Bazuin. Hij bracht hun visie in verband met de standpunten van Pax Christi in de voorafgaande jaren. Zelden is de naam van Christus, schreef hij op 20 augustus, meer misbruikt dan in de consequent antijoodse MiddenOostenrapporten van Pax Christi.

      De Nederlandse Stichting Bestrijding Antisemitisme (Stiba) reageerde bij monde van voorzitter Richard Stein en de gereformeerde theoloog Willem Zuidema en schreef in eerste instantie brieven aan kardinaal Willebrands, toen aartsbisschop van Utrecht, en aan pronuntius van het Vaticaan in Den Haag, mgr.B.Wustenberg. Toen dat geen succes had, diende de stichting een aanklacht wegens antisemitisme in bij het openbaar ministerie te Arnhem en vroeg zij om de vervolging van drie paters: Lambert van Gelder, Lucas Grollenberg en Karl Derksen, de voorzitter van de redactie.

      'Grievend en kwetsend'

      Op 13 september 1983 diende de rechtszaak voor de arrondissementsrechtbank in Arnhem. Lucas Grollenberg stond, wegens gebrek aan bewijs, niet terecht. De beide verdachten verweerden zich en stelden dat het ging om een aan Shahak toegeschreven mening en dat de intentie van het beruchte citaat niet was om op te roepen tot afschaffen van de joodse godsdienst als zodanig, maar tot afschaffen van bepaalde tendensen binnen het orthodoxe jodendom, die neigen toe een gesloten gemeenschap en vijandschap tegen nietjoden. Karl Derksen vergeleek deze strijd met het in zijn dagen gangbare verzet van progressieve
      katholieken tegen een gesloten en dogmatisch katholicisme. Hij wees er bovendien op dat De Bazuin vaak de positieve elementen van het jodendom had beklemtoond en zichzelf zag staan in ?de joodschristelijke
      traditie?.

      Op 27 september volgde het vonnis. De beide verdachten werden veroordeeld tot elk een boete van 750 gulden. In de pers wordt het een ?morele douw voor De Bazuin? genoemd. Maar de veroordeelden gingen in hoger beroep. De zaak diender op 9 augustus 1984, een jaar later, voor de strafkamer van het gerechtshof in Arnhem. De nieuwe eis was 500 gulden boete, maar het uiteindelijke vonnis was: vrijspraak. Het gerechtshof erkende dat de artikelen in De Bazuin?grievend en kwetsend? waren voor joden, maar dat er geen voldoende bewijs was dat de auteurs met opzet de joden wegens hun godsdienst wilden beledigen en dus antisemitische bedoelingen hadden. De Bazuin publiceerde het vonnis ingetogen en voegde er aan toe dat het weekblad nooit de bedoeling gehad heeft joden te grieven.

      Schillebeeckx

      Een opmerkelijke rol werd gespeeld door de theoloog Eduard Schillebeeckx. Hij trad op als getuige á decharge. Een notitie van zijn hand is bij de processtukken gevoegd. Schillebeeckx verwees voor het gerechtshof naar de ?beruchte? polemiek over het artikel Het monotheïsme als politiek probleem (1951) van Erik Peterson. Toen al werd de vraag op tafel gelegd of de drie monotheïstische religies ? jodendom, christendom en islam ? niet naar hun aard ?intolerant? zijn en ?uiteindelijk zelfs gewelddadig tegenover andersdenkenden? worden. Schillebeeckx zei dat deze visie later door theologen is gecorrigeerd. In zijn ogen lag het anders. De monotheïstische religies zijn in hun wezen ?bevrijdingsgodsdiensten?, maar zij worden steeds bedreigd door een ideologische verwording, waarbij ?het Absolute? geïdentificeerd wordt met de historische, institutionele gestalte en belangen. Het ?zuivere wezen? of ?de godsdienstige substantie? van de godsdienst wordt zo bedreigd door ideologische verwording. Deze verwording noemde hij ?religie?. Hij vertelde de rechtbank dat het in die dagen in christelijke kring gangbaar was onderscheid te maken tussen godsdienst en religie en dat de redacteuren van De Bazuin juist dit ideologiekritisch onderscheid, dat zij ook hanteren in hun verzet tegen de verwordingen binnen het katholicisme, op het oog hadden toen zij over het afschaffen van het jodendom als religie schreven.

      Schillebeeckx benadrukte dat De Bazuin juist de ?godsdienstige substantie? van het jodendom wel aanvaardt. Het blad schreef over de joodse wortels van het christendom en wilde het jodendom zeker niet afschaffen. Het verwijt van antisemitisme is een verkeerde conclusie, meende hij. Ook een andere vertegenwoordiger van de theologische faculteit te Nijmegen, de kerkhistoricus prof. Jan van Laarhoven, trad op als getuige á decharge. Hij erkende dat de katholieke kerk in de geschiedenis ?schuldig? was geweest aan antisemitisme, maar dat mocht geen reden zijn heden katholieke theologen te verbieden kritisch te zijn over het joodse volk en de joodse godsdienst. ?Als Auschwitz, om hét symbool te noemen, een mondstopper zou worden, dan vrees ik dat de heer Hitler alsnog een overwinning heeft behaald: de dood van het vrije woord?.

      Tweedeling

      Opmerkelijk is hier, vanuit het onderzoek naar de conjunctuur van theologische beeldvorming, dat Schillebeeckx een verbinding legde tussen het katholieke verzet tegen kerkelijke geslotenheid en machtsstreven en de kritiek op de politiek van de staat Israël, op het zionisme en op bepaalde orthodoxe stromingen van het jodendom. Hij maakte daarvoor onderscheid tussen de ?zuivere godsdienstige substantie? van het jodendom, analoog aan deze substantie in het christendom, en de historische, institutionele vorm en verwording van de godsdienst, die hij religie noemde.

      Deze tweedeling maakt het begrijpelijk waarom bijvoorbeeld de negen christelijke theologen in de genoemde ?Open Brief? enerzijds de substantie van het jodendom zagen in het opkomen voor de onderdrukten en armen en anderzijds in de huidige context de Palestijnen zagen als de nieuwe onderdrukten en dus als het ?nieuwe Israël?. Dat deze duale theologie van een ?godsdienstig
      substantie? en een historische verwording het moeilijk heeft met een joodse geschiedenis, waarin godsdienst, halacha, cultuur, volk en staat onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn, is niet vreemd.

      Al met al laten deze katholieken zien dat zij binnenkerkelijke problemen verwarren met hun visie op het jodendom. Dat de rechtbank uiteindelijk niet tot een veroordeling wegens antisemitisme kwam, betekent dan ook geen pluim op de hoed van deze katholieke theologen. Er zit in hun kritiek op de staat Israël behalve een legitiem engagement met de Palestijnen ook een pathologisch element: een poging om de last van de jodenvervolging af te schudden: ?Nu doen de joden hetzelfde?. Deze pathologie dient noch de Palestijnse zaak en de katholieke zaak al helemaal niet.


Home Page |  What's New |  Most Wanted |  Surnames |  Photos |  Histories |  Documents |  Cemeteries |  Places |  Dates |  Reports |  Sources